Cau’r Bwlch: Pam Mae Cefnogi Pobl Ifanc i Mewn i Gyflogaeth Yn Fwy Pwysig Nag Erioed

Postiwyd ar gan karen.smith


English | Cymraeg

Gareth Matthews, Director, Itec Skills and Employment portrait image.

Gareth Matthews, Cyfarwyddwr, Itec Skills and Employment

Mae Cymru, fel gweddill y DU, yn wynebu her gynyddol i’r gweithle. Ar hyn o bryd, mae bron i filiwn o bobl ifanc sydd ddim mewn addysg, cyflogaeth neu hyfforddiant (NEET), ac mae’r nifer yn cynyddu, yn ôl Adroddiad Dros Dro Pobl Ifanc a Gwaith Llywodraeth y DU (Mai 2026).

Mae hyn yn cyflwyno paradocs clir i gyflogwyr. Ar adeg lle mae llawer o fusnesau yn adrodd prinder sgiliau ac anawsterau recriwtio, mae cyfran sylweddol o bobl ifanc yn parhau i fod heb gysylltiad â’r farchnad lafur.

Nid diffyg uchelgais yw’r broblem hon. Mae’r rhan fwyaf o bobl ifanc eisiau gweithio, datblygu sgiliau ac adeiladu gyrfaoedd ystyrlon. Fodd bynnag, mae llwybrau i gyflogaeth nawr yn fwy cyfyngedig. Mae swyddi lefel mynediad, prentisiaethau a chyfleoedd profiad gwaith wedi gostwng, gan ei gwneud yn fwyfwy anodd i bobl ifanc cael y profiad y mae cyflogwyr yn ei werthfawrogi.

Ar yr un pryd, mae llawer ohonynt yn gadael addysg heb y sgiliau ymarferol neu’r hyder i sydd eu hangen i drosglwyddo’n ddidrafferth i’r gweithle. Y canlyniad yw diffyg cysylltiad rhwng y dalent sydd ar gael a’r angen busnes.

Mae’r her hon yn arbennig o berthnasol yng Nghymru. Er bod rhaglenni fel Twf Swyddi Cymru+ (TSC+) a phrentisiaethau yn cael effaith gadarnhaol, mae bylchau’n parhau rhwng addysg, darpariaeth hyfforddiant a’r galw gan gyflogwyr. Mae llawer o fusnesau’n parhau i frwydro i gael mynediad at ymgeiswyr sy’n barod i weithio, tra bod pobl ifanc yn aml yn aneglur ynghylch y cyfleoedd sydd ar gael yn lleol.

Mae pwysau ehangach yn ychwanegu at yr her. Mae costau byw cynyddol, pryderon iechyd meddwl ac effaith barhaol y pandemig yn effeithio ar barodrwydd pobl ifanc ar gyfer gwaith a’u gallu i ymgysylltu â chyfleoedd cyflogaeth.

Os na roddir sylw i’r mater, mae’r goblygiadau hirdymor yn sylweddol, nid yn unig i bobl ifanc, ond i economi Cymru. Mae busnesau’n wynebu twf cyfyngedig, llai o gynhyrchiant a bwlch sgiliau parhaus, tra bod pobl ifanc mewn perygl o ymddieithrio hirdymor o’r farchnad lafur.

Fodd bynnag, mae hyn hefyd yn amser i gyfle newydd.

Mae Rhaglen Cefnogaeth Cyflogadwyedd Llywodraeth Cymru, sydd ar ddod ym mis Mawrth 2027, yn adlewyrchu symudiad tuag at system fwy cysylltiedig ag ymatebol. Mae ei ffocws ar leihau anactifedd economaidd yn tynnu sylw at yr angen i sicrhau cysondeb cryfach rhwng datblygu sgiliau, cefnogaeth iechyd, ymgysylltu â chyflogwyr a cynhyrchiant gweithlu.

Mae tystiolaeth o bob cwr o Gymru yn dangos beth sy’n cyflawni’r canlyniadau. Mae’r rhaglenni cyflogadwyedd mwyaf effeithiol yn cyfuno datblygu sgiliau gyda phrofiad yn y byd go iawn, cyfranogiad cyflogwyr a chefnogaeth wedi’i theilwra.

Mae’r prif elfennau’n cynnwys:

  • Mae’r canlynol ymhlith yr elfennau allweddol
  • Llwybrau clir a hygyrch i gyflogaeth leol
  • Partneriaethau cryf rhwng cyflogwyr a darparwyr hyfforddiant
  • Datblygu sgiliau sy’n cyd-fynd ag anghenion y gweithlu
  • Cyfleoedd i bobl ifanc gael profiad ymarferol
  • Gwasanaethau cymorth a lles integredig
  • Dulliau personol, yn enwedig ar gyfer y rhai ag anghenion dysgu ychwanegol (ADY)

I gyflogwyr, mae hyn yn tynnu sylw at rôl bwysig. Mae busnesau sy’n ymgysylltu’n gynnar, trwy brentisiaethau, lleoliadau gwaith, mentora neu gydweithio â darparwyr hyfforddiant, mewn sefyllfa well i ddatblygu ffynonellau talent sy’n diwallu eu hanghenion yn y dyfodol.

Yn rhy aml, rhoddir y ffocws ar fynd i’r afael â diweithdra unwaith y bydd yn digwydd. Dull mwy effeithiol yw atal: ymgysylltu’n gynnar, llwybrau cliriach a chydweithio cryfach rhwng addysg, hyfforddiant a diwydiant.

Ar draws Cymru a’r DU, mae mentrau llwyddiannus yn dangos, pan fydd cyflogwyr yn cymryd rhan weithredol, bod canlyniadau’n gwella. Mae pobl ifanc yn datblygu’r sgiliau, yr hyder a’r profiad sydd eu hangen arnynt, tra bod busnesau’n elwa o weithlu mwy galluog a gwydn.

Y tu ôl i’r ystadegau mae unigolion â photensial, sydd yn aml yn wynebu rhwystrau fel hyder isel, mynediad cyfyngedig at rwydweithiau neu lwybrau gyrfa aneglur. Gyda’r gefnogaeth a’r cyfleoedd cywir, gellir gwireddu’r potensial hwnnw.

Ar ôl gadel coleg yn dilyn diffyg cymorth gyda llythrennedd, ffeindiodd Millie’r sylfaen oedd angen arni trwy’r rhaglen JGW+ gyda darparwr hyfforddiant, Itec Sgiliau a Chyflogaeth. Trwy’r tiwtro, llwyddodd Millie I gwblhau cymhwyster lefel 1 ynghyd a phrofiad gwaith gyda ‘Partnership of Care’, wedi’i drefnu gan Itec. O ganlyniad, roedd gan Millie llwybr clir a hygyrch, ac yn fuan trosglwyddodd i brentisiaeth lefel 2.

I oresgyn rhwystrau blaenorol i addysg, derbyniodd Millie cefnogaeth barhaus. “Roeddwn i eisiau bod yn y sector iechyd a chymdeithasol ond oherwydd na allaf ddarllen na ysgrifennu, doeddwn i ddim yn meddwl y dylwn i fod yno, ond gwnes i arsylwadau trwy recordio llais yn lle ysgrifennu.” Cefnogodd Asesydd Itec Millie ar sail unigol. Dywedodd Millie “Rwy’n cael fy nyrstio a fy llethu. Cymeron nhw amser i ddeall sut roeddwn i’n gweithio.”

O ganlyniad i raglen sgiliau cyflogadwyedd arbenigol, prentisiaeth a chyflogwr gweithredol, enillodd Millie y sgiliau, yr hyder a’r hygrededd i drawsnewid i gyflogaeth amser llawn. Uchelgais Millie yw datblygu ei chymhwyster i lefel 3.

Mae’r adroddiad Pobl Ifanc a Gwaith yn alwad amlwg i weithredu. Er mwyn i Gymru fynd i’r afael a’i bwlch sgiliau a thyfu economi cynaliadwy, mae cydweithio cryfach rhwng y llywodraeth, cyflogwyr a darparwyr hyfforddiant yn hanfodol.

Mae’r her hon yn hawdd i’w datrys. Mae’r dalent yna. Mae’r galw yna. Yr hyn sydd ei angen nawr yw ymgysylltiad gwell a system newydd sy’n cysylltu pobl ifanc â chyfleoedd ac sy’n cefnogi busnesau i gael mynediad at y sgiliau sydd eu hangen arnynt.

I gyflogwyr Cymru, mae hyn yn fwy na chyfrifoldeb cymdeithasol. Mae’n gyfle strategol i siapio gweithlu’r dyfodol, cryfhau cymunedau a chefnogi llwyddiant economaidd hirdymor.

Oherwydd pan fydd pobl ifanc yn llwyddo, mae busnesau Cymreig yn llwyddo ac mae’r economi’n tyfu’n gryfach.

Gan Gareth Matthews, Cyfarwyddwr, Itec Sgiliau a Chyflogaeth

Itec Skills and Employment

Yn ôl i’r brig

More News Articles

  —